Kriptografinin Doğru Uygulanması
Kriptografi kırılmaz; yanlış kullanılır. Simetrik/asimetrik şifreleme, doğru özetleme ve parola saklama, anahtar yönetimi ve TLS’te en sık yapılan hatalar.
Kriptografi nadiren matematiksel olarak kırılır; çok daha sık yanlış uygulanır. Uygulayıcı için altın kural nettir: kendi kripto algoritmanızı yazmayın; denetlenmiş standart kütüphaneleri ve güncel algoritmaları doğru biçimde kullanın. Bu rehber, temel yapı taşlarını, parola saklamayı, anahtar yönetimini, TLS’i ve kuantum sonrası geçişi özetler.
Temel yapı taşları
- Simetrik şifreleme↗: aynı anahtarla şifreler ve çözer (ör. AES). Büyük veriyi şifrelemeye uygundur; veri hem gizli hem de değiştirilmemiş kalsın diye kimlik doğrulamalı şifreleme↗ (AEAD, ör. AES-GCM) kullanın.
- Asimetrik (açık anahtarlı) şifreleme: anahtar değişimi ve dijital imza↗ için idealdir; büyük veriyi doğrudan şifrelemek için değil.
- Özet (hash) fonksiyonları: tek yönlüdür (ör. SHA-256); bütünlük doğrulamada kullanılır. MD5 ve SHA-1 artık güvenli sayılmaz.
Parola saklama
Parolaları düz metin ya da basit özet olarak saklamayın; parolalar için tasarlanmış, yavaş ve tuzlanmış algoritmalar kullanın. OWASP Parola Saklama Kılavuzu şu sırayı önerir:
| Algoritma | Ne zaman? | Asgari parametre |
|---|---|---|
| Argon2id | Öncelikli tercih | Bellek 19 MiB, iterasyon 2, paralellik 1 (eşdeğer alternatifler: 12 MiB/3, 9 MiB/4, 7 MiB/5) |
| scrypt | Argon2id yoksa | N=217 (128 MiB), r=8, p=1 |
| bcrypt | Yalnızca eski sistemler | İş faktörü en az 10; parola uzunluğu en fazla 72 bayt ile sınırlanmalı |
| PBKDF2 | FIPS-140 gerekiyorsa | HMAC-SHA-256 ile 600.000 iterasyon |
Tuz her parola için benzersiz ve rastgele olmalıdır; önceden hesaplanmış tablolara karşı korur ve aynı parolalı kullanıcıların özetlerini farklılaştırır. “Biber” (pepper) ise tüm parolalar için ortak bir gizli değerdir; veritabanında değil sır kasasında ya da HSM’de tutulur ve yalnızca veritabanına erişen saldırgana karşı ek katmandır. Parola ve kimlik doğrulayıcılar için ulusal kılavuz olarak NIST SP 800-63B-4 (Temmuz 2025, Dijital Kimlik Kılavuzları) vardır.
Anahtar yönetimi: en zayıf halka
En güçlü algoritma bile, anahtarı sızarsa işe yaramaz. Anahtarları koda veya yapılandırma dosyalarına gömmeyin; bir anahtar yönetim sistemi (KMS), kasa (vault) ya da donanım güvenlik modülü kullanın. Anahtarları düzenli olarak döndürün, erişimi en az yetkiyle sınırlayın ve kullanımını kaydedin. Başvuru kaynakları NIST SP 800-57 Part 1 Rev. 5 (Mayıs 2020, anahtar yönetimi) ve SP 800-131A Rev. 2 (Mart 2019, algoritma ve anahtar uzunluğu geçişleri) belgeleridir; NIST SP 800-131A’nın 3. revizyonu için ilk kamuya açık taslak yayımlanmıştır.
TLS ve sık yapılan hatalar
- NIST SP 800-52 Rev. 2 (Ağustos 2019), TLS’in seçimi, yapılandırılması ve kullanımı için kılavuzdur; devlet sunucularında 1 Ocak 2024 itibarıyla TLS 1.3 desteğini şart koşar ve TLS 1.2’nin FIPS uyumlu şifre takımlarıyla desteklenmesini ister. NIST sayfasına göre yayın şu anda gözden geçirilmektedir.
- Eski protokolleri ve zayıf şifre takımlarını kapatın; sertifika doğrulamasını asla devre dışı bırakmayın.
- Rastgelelik için güvenli bir üreteç kullanın; tahmin edilebilir IV/nonce ve sabit kodlanmış değerlerden kaçının. Aynı nonce’u tekrar kullanmak (özellikle GCM’de) gizliliği tümüyle bozabilir.
Kuantum sonrası geçiş
NIST, Ağustos 2024’te ilk kuantum-dirençli standartları yayımlamıştır: FIPS 203 (ML-KEM, anahtar kapsülleme), FIPS 204 (ML-DSA, dijital imza) ve FIPS 205 (SLH-DSA, durumsuz hash tabanlı imza). Falcon imza algoritması standartlaştırma sürecindedir; HQC ise ek bir anahtar kapsülleme mekanizması olarak seçim sürecine dahil edilmiştir. NIST IR 8547’nin ilk genel taslağı (Kasım 2024) geçiş takvimini önerir: RSA ve eliptik eğri tabanlı imza ve anahtar kurma şemalarında 112 bit güvenlik düzeyi 2030’dan sonra kullanımdan kaldırılacak (deprecated), bu şemaların tüm güvenlik düzeyleri 2035’ten sonra yasaklanacaktır (disallowed). Bu bir taslaktır; kesin takvim için NIST’in güncel yayınına bakın.
Pratik adımlar: kurumunuzda kullanılan açık anahtarlı algoritmaları envanterleyin, uzun süre gizli kalması gereken verilere öncelik verin (bugün toplanıp ileride çözülebilir), kütüphane ve ürün tedarikçilerinin geçiş planını sorun ve algoritma çevikliği (algorithm agility) sağlayın.
Kaynaklar ve son gözden geçirme
- OWASP Password Storage Cheat Sheet.
- NIST SP 800-57 Part 1 Rev. 5; SP 800-131A Rev. 2; SP 800-52 Rev. 2; SP 800-63-4.
- NIST, Post-Quantum Cryptography projesi (FIPS 203, 204, 205); NIST IR 8547 ipd (Kasım 2024).
Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; algoritma ve parametre seçiminde ilgili standardın güncel metnine bakın.
