Oltalama (Phishing) Saldırılarını Tanıma
Sahte e-posta, SMS ve mesajları nasıl ayırt edersiniz ve şüpheli bir bağlantıya tıkladığınızda ne yapmalısınız?
Oltalama↗ (phishing), kendini güvenilir bir kaynak gibi gösteren sahte bir mesajla sizi kandırma yöntemidir. Amaç; parola, kart bilgisi ya da doğrulama kodunu ele geçirmek veya sizi zararlı bir bağlantıya tıklatmaktır. Adı “olta”dan gelir: saldırgan binlerce kişiye yem atar, birkaçının yutmasını bekler.
Hangi kanallardan gelir?
- E-posta: Sahte fatura, kargo, “hesabınız askıya alındı” bildirimi.
- SMS: Kısa, aciliyet içeren mesajlar ve kısaltılmış bağlantılar.
- Telefon: Kendini banka veya kurum görevlisi gibi tanıtan aramalar.
- Sosyal medya ve mesajlaşma: Sahte çekiliş, “hesabını doğrula” mesajları, taklit hesaplar.
- QR kod: Park aletine, ilana ya da e-postaya yapıştırılmış sahte kodlar.
Uyarı işaretleri
- Aciliyet ve korku: “Hesabınız 24 saat içinde kapatılacak”, “Hemen onaylayın.”
- Gerçeğe benzeyen ama farklı adres: Kurum adını andıran ama resmî adrese uymayan alan adları.
- Genel hitap: Adınızın geçmediği “Sayın müşterimiz” gibi ifadeler.
- Beklenmedik ek veya bağlantı: Sipariş vermediğiniz “fatura”, açmadığınız hesabın “makbuzu”.
- Parola, PIN veya kod isteği: Gerçek kurumlar bunları mesajla ya da telefonla istemez.
Tek başına kusursuz görünen bir mesaj da sahte olabilir; yapay zeka ile yazılan sahte mesajlarda dil hataları artık nadirdir. Bu yüzden dil hatasını değil, isteğin kendisini sorgulayın.
Bağlantıyı nasıl kontrol ederim?
Tıklamadan önce bağlantının üzerine gelin (bilgisayarda) ya da basılı tutun (telefonda); gerçek adres görünür. Adres, gitmek istediğiniz kurumun resmî adresi değilse tıklamayın. Şüpheniz varsa mesajdaki hiçbir bağlantıyı kullanmayın; uygulamayı ya da siteyi kendiniz açın.
Tıkladıysam ne yapmalıyım?
- Bilgi girdiyseniz o hesabın parolasını hemen değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın.
- Aynı parolayı başka yerde kullandıysanız orada da değiştirin.
- Kart bilgisi verdiyseniz bankanızı arayıp kartı bloke ettirin.
- Cihaza bir dosya indiyse güvenlik taraması yapın.
- İş ya da kurum hesabıyla ilgiliyse mesajı silmeyin; ekran görüntüsü alıp bilgi işlem veya bilgi güvenliği↗ birimine bildirin.
Hiçbir banka veya kurum sizden telefonla, SMS ile ya da e-postayla parola, PIN veya tek kullanımlık doğrulama kodu istemez. Bu kodu hiç kimseyle paylaşmayın.
Oltalama, daha geniş çevrimiçi dolandırıcılığın en yaygın aracıdır. Tuzakların bütününü ve “dur, düşün, doğrula” yaklaşımını şu rehberde bulabilirsiniz:
Kamu çalışanlarına yönelik hedefli saldırılar için:
Son gözden geçirme: 22 Ekim 2026. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır.
